Strona głów­na / Infra­struk­tu­ra dro­gowa / Kon­strukc­je stalowe dla budowy wiaduk­tów

Wiadukt to obiekt inżynier­s­ki prowadzą­cy drogę nad przeszkodą inną niż woda: nad inną drogą, nad lin­ią kole­jową albo nad doliną. Stal pojaw­ia się w nim w dwóch rolach. Pier­wsza to ustrój nośny, najczęś­ciej zespolony z żel­be­tową płytą pomostu. Dru­ga, liczniejsza pod wzglę­dem pozy­cji w zestaw­ie­niu, to wyposaże­nie obiek­tu i kon­strukc­je pomoc­nicze, bez których budowa nie ruszy i nie zostanie ode­brana.

Wiadukt a most: różnica, która przekłada się na projekt

Most prowadzi drogę nad przeszkodą wod­ną, wiadukt nad przeszkodą suchą. Rozróżnie­nie nie jest wyłącznie nazewnicze, bo wpły­wa na warun­ki wyko­na­nia. Przy wiaduk­cie nad czyn­ną drogą albo nad tora­mi rozstrzy­ga­jące bywa­ją nie obliczenia, tylko orga­ni­za­c­ja: dostęp­ne okna cza­sowe, skra­j­nia dla ruchu prowad­zonego pod obiek­tem oraz konieczność mon­tażu w krót­kich prz­erwach w ruchu. To dlat­ego przy wiaduk­tach tak częs­to wybiera się ustrój stalowy albo zespolony: ele­ment przy­wieziony gotowy z zakładu skra­ca czas zaję­cia terenu pod obiek­tem do min­i­mum.

Ustroje nośne wiaduktów stalowych

• Belkowy bla­chown­i­cowy. Kil­ka spawanych dźwigarów stalowych połąc­zonych stęże­ni­a­mi, z płytą żel­be­tową wyko­naną na miejs­cu. Rozwiązanie najczęst­sze przy typowych rozpię­toś­ci­ach.
• Skrzynkowy. Przekrój zamknię­ty o dużej szty­wnoś­ci skręt­nej, stosowany przy obiek­tach w łuku i przy więk­szych rozpię­toś­ci­ach.
• Kra­town­i­cowy. Pasy połąc­zone krzyżul­ca­mi i słup­ka­mi. Lek­ki przy dużych rozpię­toś­ci­ach, ale kosz­towny w wyko­na­niu i w utrzy­ma­niu, bo ma wiele węzłów i powierzch­ni do zabez­pieczenia.
• Łukowy. Stosowany tam, gdzie wyma­gania architek­ton­iczne albo geome­tria przeszkody wyk­lucza­ją układ belkowy.

Elementy stalowe wiaduktu poza ustrojem nośnym

Na jed­nym obiek­cie zbiera się ich zwyk­le więcej, niż wyni­ka z pier­wszego czy­ta­nia pro­jek­tu:

• Balustrady, bariero­poręcze i ele­men­ty zabez­piecza­jące, opisane na stron­ie balustrad i bari­er mostowych.
• Kon­strukc­je wsporcze ekranów akusty­cznych i osłon prze­ci­wolśnieniowych, kotwione w gzym­sie lub w kapie chod­nikowej.
• Kon­strukc­je wsporcze oznakowa­nia nad jezd­nią prowad­zoną po obiek­cie, opisane na stron­ie bramown­ic dro­gowych.
• Wsporni­ki pod­wieszeń insta­lacji, kanałów kablowych i ruro­ciągów prowad­zonych pod pomostem.
• Kraty pomostowe, włazy i dra­biny zapew­ni­a­jące dostęp do stref przeglą­dowych oraz do łożysk.
• Ele­men­ty odwod­nienia: wpusty, wsporni­ki rur i osłony, pracu­jące w stałym kon­tak­cie z wodą i solą.

Konstrukcje pomocnicze i montażowe

To pozy­c­ja, którą przy planowa­niu budowy łat­wo pom­inąć, a która potrafi rozstrzygnąć o har­mono­gramie. Pod­pory mon­tażowe, wieże pod­par­cia deskowań, pomosty robocze, kon­strukc­je pod nasuwanie i prowad­nice to ele­men­ty stalowe wykony­wane pod konkret­ny obiekt, według rysunków przy­go­towanych na potrze­by jed­nej real­iza­cji. Charak­teryzu­je je krót­ki ter­min i wymóg dokład­noś­ci, bo geome­tria musi zgadzać się z gotowym ustro­jem.

Ta gru­pa mieś­ci się zwyk­le w klasie wyko­na­nia EXC2, czyli w zakre­sie cer­ty­fikowanym w zakładzie w Gąskach koło Ciechanowa. Podob­nie jest z więk­szoś­cią wyposaże­nia obiek­tu.

Klasa wykonania i podział zakresu

Ustro­je nośne wiaduk­tów dro­gowych pro­jek­tu­je się zazwyczaj w klasie EXC3, a przy obiek­tach o pod­wyżs­zonym znacze­niu w EXC4. Wyposaże­nie obiek­tu, kon­strukc­je wsporcze i kon­strukc­je pomoc­nicze mieszczą się najczęś­ciej w EXC2. Ten podzi­ał jest prak­ty­czny: pozwala rozdzielić zamówie­nie tak, by każ­da pozy­c­ja trafiła do wykon­aw­cy z odpowied­nim zakre­sem cer­ty­fikacji, zami­ast zamaw­iać całość u jed­nego dostaw­cy i płacić za rygor niepotrzeb­ny dla balustrady czy wsporni­ka. Zakres cer­ty­fikowany opisu­je strona klasy wyko­na­nia EXC2 według PN-EN 1090.

Antykorozja i detale, które decydują o trwałości

Wiadukt nad drogą zbiera aero­zol sol­ny z ruchu prowad­zonego pod obiek­tem, a nie tylko z włas­nej jezd­ni. Stre­fa pod obiek­tem i oko­lice dylat­acji to najtrud­niejsze miejs­ca całej kon­strukcji, dlat­ego przyj­mu­je się tam kat­e­gorię korozyjnoś­ci C4, a lokalnie C5 według ISO 12944. Ele­men­ty o gabarycie mieszczą­cym się w wan­nie cynku­je się ogniowo według PN-EN ISO 1461, więk­sze zabez­piecza sys­te­mem malarskim albo powłoką duplex.

Najwięk­sze znacze­nie mają jed­nak detale, których nie widać na rysunku ogól­nym: odprowadze­nie wody z gzym­su, brak kieszeni zbier­a­ją­cych wodę na półkach dol­nych, dostęp do renowacji powło­ki po lat­ach eksploat­acji i szczel­ność połączeń przyle­ga­ją­cych blach.

Najczęstsze pytania

Czym różni się wiadukt od mostu

Most prowadzi drogę nad przeszkodą wod­ną, a wiadukt nad przeszkodą suchą, czyli nad inną drogą, nad tora­mi albo nad doliną. Przy wiaduk­cie nad czyn­ną drogą lub nad tora­mi o rozwiąza­niu częs­to decy­du­je orga­ni­za­c­ja ruchu i skra­j­nia, a nie same obliczenia.

Dlaczego przy wiaduktach stosuje się ustroje stalowe i zespolone

Bo ele­ment wyko­nany w zakładzie przy­jeżdża gotowy i skra­ca czas zaję­cia terenu pod obiek­tem. Przy przeprawach nad czyn­ną drogą albo nad tora­mi mon­taż odby­wa się w krót­kich oknach cza­sowych, a ustrój zespolony ma mniejszą wysokość kon­struk­cyjną, co ułatwia zachowanie skra­jni.

Jakie elementy stalowe poza ustrojem nośnym są potrzebne na wiadukcie

Balustrady i bariero­poręcze, kon­strukc­je wsporcze ekranów akusty­cznych, wsporni­ki pod­wieszeń insta­lacji, kraty pomostowe i dra­biny do stref przeglą­dowych, ele­men­ty odwod­nienia oraz kon­strukc­je wsporcze oznakowa­nia nad jezd­nią po obiek­cie.

Czym są konstrukcje pomocnicze i montażowe

To pod­pory mon­tażowe, wieże pod­par­cia deskowań, pomosty robocze i prowad­nice, wykony­wane pod jeden konkret­ny obiekt. Mieszczą się zwyk­le w klasie wyko­na­nia EXC2, wyma­ga­ją krótkiego ter­minu i dokład­nej geometrii, bo muszą zgadzać się z gotowym ustro­jem.

Czy jedno zamówienie trzeba składać u jednego wykonawcy

Nie. Podzi­ał zamówienia według klas wyko­na­nia jest prak­ty­czny: ustrój nośny w EXC3 i wyposaże­nie obiek­tu w EXC2 mogą trafić do różnych zakładów, dzię­ki czemu nie płaci się za rygor niepotrzeb­ny dla balustrady czy wsporni­ka.