Strona głów­na / Infra­struk­tu­ra dro­gowa / Bramown­ice dro­gowe i kon­strukc­je wsporcze znaków

Bramown­i­ca dro­gowa to kon­strukc­ja wsporcza oznakowa­nia rozpię­ta nad jezd­nią, opar­ta na pod­po­rach po obu jej stronach. Sto­su­je się ją tam, gdzie tar­cze znaków muszą być czytelne nad konkret­nym pasem ruchu, a pobocze nie daje miejs­ca na ustaw­ie­nie znaku obok jezd­ni: na dro­gach ekspre­sowych i autostradach, na węzłach, przed roz­jaz­da­mi i w przekro­jach wielopa­sowych.

Ta sama rodz­i­na kon­strukcji przenosi dziś nie tylko tar­cze znaków, ale też urządzenia sys­temów zarządza­nia ruchem i poboru opłat, co zmienia zestaw obciążeń i wyma­gania wobec dostępu ser­wisowego.

Bramownica, półbramownica, wysięgnik

• Bramown­i­ca peł­na. Dwie pod­pory po obu stronach jezd­ni i rygiel prze­chodzą­cy nad całą jej sze­rokoś­cią. Rozwiązanie najbardziej nośne, stosowane przy dużej licz­bie tar­cz i przy przekro­jach wielopa­sowych.
• Półbramown­i­ca i wysięg­nik. Jed­na pod­po­ra i wspornik się­ga­ją­cy nad pas ruchu. Mniej mate­ri­ału i prost­szy fun­da­ment, ale moc­no ros­ną­cy moment utwierdzenia, który przenosi się na fun­da­ment, więc oszczęd­ność na kon­strukcji bywa zjadana przez posad­owie­nie.
• Kon­strukc­je wsporcze przy jezd­ni. Słupy i ramy dla tar­cz ustaw­ianych obok jezd­ni, tam gdzie sze­rokość pobocza na to pozwala.

Kratownica rurowa czy dźwigar pełnościenny

Kra­town­i­ca przestrzen­na z rur jest rozwiązaniem najczęst­szym. Przy tej samej nośnoś­ci waży wyraźnie mniej niż przekrój pełnoś­ci­en­ny, a przekrój rurowy ma korzyst­ny współczyn­nik oporu aero­dy­nam­icznego i mniejszą powierzch­nię do zabez­pieczenia antyko­rozyjnego. Wyma­ga za to pre­cyzyjnego wyko­na­nia węzłów: to tam kumu­lu­ją się napręże­nia, a jakość spoin decy­du­je o trwałoś­ci zmęczeniowej całej kon­strukcji.

Rygiel pełnoś­ci­en­ny, w postaci bla­chown­i­cy albo przekro­ju skrzynkowego, bywa wybier­any ze względów este­ty­cznych albo tam, gdzie do rygla pod­wiesza się urządzenia wyma­ga­jące zamkniętej przestrzeni na okablowanie.

Obciążenia i normy odniesienia

Kon­strukc­je wsporcze stałych pio­nowych znaków dro­gowych opisu­je nor­ma PN-EN 12899, która obe­j­mu­je między inny­mi wyma­gania dla słupów i kon­strukcji nośnych oznakowa­nia. Obciąże­nie wia­trem wyz­nacza się według PN-EN 1991, a wyko­nanie kon­strukcji podle­ga PN-EN 1090 razem z klasą wyko­na­nia określoną w pro­jek­cie. Dla typowych bramown­ic i kon­strukcji wsporczych jest to klasa EXC2, czyli zakres cer­ty­fikowany w zakładzie.

Domin­u­ją­cym obciąże­niem jest wia­tr dzi­ała­ją­cy na tar­cze, które zachowu­ją się jak żagle o dużej powierzch­ni. Znacze­nie ma nie tylko wartość maksy­mal­na, ale też charak­ter zmi­en­ny obciąże­nia: bramown­i­ca jest kon­strukcją narażoną na zmęcze­nie i na drga­nia wzbudzane przez wia­tr oraz przez ruch pojazdów pod obiek­tem. Do tego dochodzą obciąże­nia mon­tażowe i obciąże­nia od pomostów ser­wisowych, jeżeli pro­jekt przewidu­je dostęp do urządzeń.

Skra­jnię pio­nową pod bramown­icą przyj­mu­je się według warunk­ów tech­nicznych dla danej klasy dro­gi, z zapasem na przyszłe warst­wy naw­ierzch­ni. To para­metr, którego nie da się popraw­ić po wyko­na­niu fun­da­men­tów.

Fundamenty, kotwy i posadowienie

Wyso­ka kon­strukc­ja o dużej powierzch­ni naw­i­etrznej przenosi na fun­da­ment przede wszys­tkim moment. Połącze­nie z fun­da­mentem wykonu­je się zwyk­le jako blachę pod­stawy na śrubach fun­da­men­towych osad­zonych w kotwie szablonowej, rzadziej jako trzon zabetonowany. Newral­giczne są trzy rzeczy: dokład­ność ustaw­ienia kotwy przed betonowaniem, płaskość podlew­ki pod blachą pod­stawy oraz zabez­piecze­nie antyko­rozyjne stre­fy przy grun­cie, gdzie zbiera się woda z solą.

Szablony kotew wykonu­je się razem z kon­strukcją, bo rozstaw śrub musi zgadzać się z otwora­mi w blasze pod­stawy w grani­cach tol­er­ancji mon­tażowej. Popraw­ian­ie tego na budowie jest kosz­towne i zwyk­le kończy się ingerencją w fun­da­ment.

Bramownice pod urządzenia systemów zarządzania ruchem

Poza tar­cza­mi znaków na bramown­i­cach mon­tu­je się dziś zna­ki o zmi­en­nej treś­ci, kamery, czu­jni­ki i urządzenia sys­temów poboru opłat. Zmienia to kon­strukcję w trzech punk­tach: rośnie obciąże­nie sku­pi­one i moment od wysięgu urządzeń, pojaw­ia się potrze­ba prowadzenia okablowa­nia w kon­strukcji oraz wymóg bez­piecznego dostępu ser­wisowego, czyli pomostów, bari­erek i punk­tów kotwienia sprzę­tu aseku­ra­cyjnego. Te ele­men­ty trze­ba zaplanować na etapie rysunków warsz­ta­towych, bo dora­bi­an­ie ich po ocynkowa­niu oznacza uszkodze­nie powło­ki.

Cynkowanie ogniowe i trwałość

Stan­dar­d­em dla bramown­ic jest cynkowanie ogniowe według PN-EN ISO 1461, w razie potrze­by uzu­pełnione powłoką malarską. Kon­strukc­je rurowe wyma­ga­ją zaplanowa­nia otworów tech­no­log­icznych, które umożli­wia­ją wypłynię­cie powi­etrza i wpłynię­cie cynku do wnętrza pro­filu, a następ­nie jego swo­bodne odprowadze­nie. Zapom­ni­any otwór odpowi­etrza­ją­cy to w najlep­szym razie niedo­cynkowane wnętrze, w gorszym roz­er­wanie pro­filu w wan­nie.

Ele­men­ty skrę­cane po ocynkowa­niu mon­tu­je się na łącznikach o zabez­piecze­niu dobranym do powło­ki kon­strukcji, a miejs­ca cię­cia i wierce­nia wyko­nane po cynkowa­niu wyma­ga­ją naprawy powło­ki mate­ri­ałem o zawartoś­ci cynku zgod­nej z wyma­gani­a­mi normy.

Powiązane strony

Pozostałe grupy ele­men­tów opisu­ją strony balustrad i bari­er mostowych, kon­strukcji stalowych do prze­pustów oraz kon­strukcji stalowych dla wiaduk­tów. Całość zakre­su zbiera dzi­ał kon­strukcji stalowych dla infra­struk­tu­ry dro­gowej.

Najczęstsze pytania

Kiedy stosuje się bramownicę, a kiedy wysięgnik

Bramown­icę pełną wybiera się przy dużej licz­bie tar­cz i przy przekro­jach wielopa­sowych, bo opiera się na dwóch pod­po­rach i przenosi obciąże­nie nad całą sze­rokoś­cią jezd­ni. Wysięg­nik ma jed­ną pod­porę i jest tańszy w kon­strukcji, ale przenosi duży moment na fun­da­ment, więc oszczęd­ność bywa zjadana przez posad­owie­nie.

Jakie obciążenie jest decydujące dla bramownicy

Wia­tr dzi­ała­ją­cy na tar­cze znaków, które mają dużą powierzch­nię naw­i­etrzną. Znacze­nie ma też zmi­en­ny charak­ter obciąże­nia, bo kon­strukc­ja jest narażona na zmęcze­nie i na drga­nia wzbudzane przez wia­tr oraz ruch pojazdów pod obiek­tem.

Jakie normy dotyczą konstrukcji wsporczych znaków drogowych

Wyma­gania dla kon­strukcji wsporczych stałych pio­nowych znaków opisu­je PN-EN 12899, obciąże­nie wia­trem wyz­nacza się według PN-EN 1991, a wyko­nanie kon­strukcji podle­ga PN-EN 1090 wraz z klasą wyko­na­nia określoną w pro­jek­cie. Dla typowych bramown­ic jest to klasa EXC2.

Dlaczego kotwy fundamentowe wykonuje się razem z konstrukcją

Bo rozstaw śrub fun­da­men­towych musi zgadzać się z otwora­mi w blasze pod­stawy w grani­cach tol­er­ancji mon­tażowej. Szablon kotwy wyko­nany przez tego samego wykon­aw­cę co kon­strukc­ja elimin­u­je ryzyko poprawek w gotowym fun­damen­cie.

Czy na bramownicy można zamontować urządzenia systemu zarządzania ruchem

Tak, ale trze­ba to przewidzieć na etapie pro­jek­tu i rysunków warsz­ta­towych. Zna­ki zmi­en­nej treś­ci i kamery dokłada­ją obciąże­nie sku­pi­one, wyma­ga­ją prowadzenia okablowa­nia oraz bez­piecznego dostępu ser­wisowego. Dora­bi­an­ie tych ele­men­tów po ocynkowa­niu uszkadza powłokę.