Strona głów­na / Infra­struk­tu­ra dro­gowa

Infra­struk­tu­ra dro­gowa opiera się na ele­men­tach stalowych, których z fotela kierow­cy praw­ie nie widać: dźwigarach ustro­jów nośnych obiek­tów, kon­strukc­jach wsporczych oznakowa­nia, obu­dowach prze­pustów, balustradach i wyposaże­niu obiek­tów inżynier­s­kich. Każdy z nich pracu­je w środowisku trud­niejszym niż wnętrze hali, bo poza obciąże­niem ruchem dochodzi sól odladza­ją­ca, stała wilgoć i cyk­liczne zmi­any tem­per­atu­ry.

Ta część ofer­ty zbiera ele­men­ty stalowe związane z droga­mi i obiek­ta­mi inżynier­ski­mi, w podziale na grupy, które różnią się nor­mą odniesienia, wyma­ganą klasą wyko­na­nia i sposobem zabez­pieczenia antyko­rozyjnego.

Grupy różnią się nor­mą odniesienia, wyma­ganą klasą wyko­na­nia i sposobem zabez­pieczenia antyko­rozyjnego, dlat­ego każ­da ma włas­ną stronę z opisem tech­nicznym i zakre­sem współpra­cy.

Klasa wykonania rozstrzyga, kto może wykonać dany element

Nor­ma PN-EN 1090 dzieli kon­strukc­je stalowe na cztery klasy wyko­na­nia, od EXC1 do EXC4. Klasę usta­la pro­jek­tant i zapisu­je ją w doku­men­tacji, a od niej zależy zakres badań spoin, wyma­gany poziom jakoś­ci połączeń, tol­er­anc­je wyko­na­nia oraz obję­tość doku­men­tacji odbiorowej. Wraz z klasą rośnie nie tylko rygor kon­troli, ale i koszt wyko­na­nia, dlat­ego jej zawyżanie bywa równie kosz­townym błę­dem, co zaniże­nie.

W prak­tyce dro­gowej podzi­ał wyglą­da tak:

• Ustro­je nośne obiek­tów mostowych pro­jek­tu­je się zwyk­le w klasie EXC3, a przy obiek­tach o pod­wyżs­zonym znacze­niu w EXC4.
• Wyposaże­nie dro­gi i obiek­tu, czyli bramown­ice i kon­strukc­je wsporcze oznakowa­nia, balustrady, obu­dowy i ścian­ki czołowe prze­pustów, kraty, kon­strukc­je wsporcze urządzeń oraz kon­strukc­je pomoc­nicze i mon­tażowe, mieś­ci się zazwyczaj w klasie EXC2.

Zakład w Gąskach koło Ciechanowa ma wdrożoną Zakład­ową Kon­trolę Pro­dukcji i cer­ty­fikat na klasę wyko­na­nia EXC2 według normy PN-EN 1090, więc ten zakres real­izu­je w całoś­ci we włas­nym warszta­cie. Ele­men­ty zapro­jek­towane w klasie EXC3 wyma­ga­ją ustal­e­nia zakre­su przed złoże­niem ofer­ty, ponieważ część wyma­gań badaw­czych i doku­men­ta­cyjnych trze­ba wtedy zaplanować odręb­nie.

Materiał i identyfikowalność

Pod­sta­wowe gatun­ki dla ele­men­tów dro­gowych to S235 i S355. Wybór nie sprowadza się do grani­cy plas­ty­cznoś­ci: przy ele­men­tach obciążonych zmi­en­nie i pracu­ją­cych w niskiej tem­per­aturze znacze­nie ma udarność, stąd w doku­men­tacji obiek­tów pojaw­ia­ją się odmi­any o gwaran­towanej pra­cy łama­nia w tem­per­aturze ujem­nej. Do każdej par­tii mate­ri­ału dołączane jest świadect­wo odbioru według PN-EN 10204, a oznaczenia przenos­zone są na ele­men­ty, dzię­ki czemu po lat­ach da się odt­worzyć, z jakiego wytopu pochodzi konkret­na blacha.

Antykorozja: pas drogowy to kategoria C4 i C5

Nor­ma ISO 12944 klasy­fiku­je środowiska według kat­e­gorii korozyjnoś­ci. Otocze­nie dro­gi z zimowym utrzy­maniem zachowu­je się jak środowisko prze­mysłowe lub morskie, ponieważ aero­zol sol­ny osi­a­da na kon­strukcji i utrzy­mu­je się w szczeli­nach. Dlat­ego ele­men­ty dro­gowe rzad­ko pro­jek­tu­je się w kat­e­gorii niższej niż C4, a w stre­fie bezpośred­niego rozbryzgu spod kół sto­su­je się rozwiąza­nia właś­ci­we dla C5.

W prak­tyce oznacza to cynkowanie ogniowe według PN-EN ISO 1461, a przy najwyższych wyma­gani­ach powłokę duplex, czyli cynk pokry­ty sys­te­mem malarskim. Powło­ka duplex nie jest prostą sumą dwóch zabez­pieczeń: sys­tem malars­ki chroni cynk przed szy­bkim zuży­ciem, a cynk zabez­piecza stal w miejs­cach uszkodzenia powło­ki malarskiej, więc trwałość układu jest wyraźnie dłuższa niż każdego skład­ni­ka osob­no. Detale przy­go­towu­je się pod kątem cynkowa­nia już na etapie rysunków warsz­ta­towych: otwory tech­no­log­iczne, promie­nie i unikanie zamknię­tych przestrzeni decy­du­ją o tym, czy ele­ment w ogóle da się poprawnie ocynkować.

Spawanie i kontrola

Kon­strukc­je spawane dla infra­struk­tu­ry wyma­ga­ją uporząd­kowanego zaplecza: nad­zoru spawal­niczego, kwal­i­fikowanych tech­nologii spawa­nia oraz spawaczy z aktu­al­ny­mi uprawnieni­a­mi. Zakład pracu­je w sys­temie jakoś­ci w spawal­nictwie według PN-EN ISO 3834, z nad­zorem inżyniera spawal­ni­ka IWE i spawacza­mi kwal­i­fikowany­mi według PN-EN ISO 9606. Zakres i szczegóły opisu­je strona spawal­niczego świadect­wa kwal­i­fika­cyjnego.

Poziom jakoś­ci spoin określa nor­ma ISO 5817. Dla klasy wyko­na­nia EXC2 wyma­gany jest zwyk­le poziom C, dla EXC3 poziom B, co przekła­da się wprost na dopuszczalne niez­god­noś­ci spawal­nicze i na zakres badań. Kon­tro­la wiz­ual­na obe­j­mu­je wszys­tkie spoiny, a bada­nia nieniszczące meto­da­mi mag­ne­ty­czno-proszkową, pen­e­tra­cyjną i ultra­dźwiękową wykonu­je się w pro­cen­cie ros­ną­cym wraz z klasą wyko­na­nia i rodza­jem połączenia. Wyni­ki trafi­a­ją do doku­men­tacji odbiorowej razem z ates­ta­mi mate­ri­ałowy­mi i pro­tokoła­mi pomi­arów powłok.

Od dokumentacji do montażu

1. Anal­iza doku­men­tacji. Sprawdze­nie klasy wyko­na­nia, gatunków stali, kat­e­gorii korozyjnoś­ci i wyma­gań odbiorowych, zan­im pow­stanie wyce­na.
2. Rysun­ki warsz­ta­towe. Podzi­ał na ele­men­ty wysyłkowe, rozmieszcze­nie styków mon­tażowych, detale pod cynkowanie i trans­port.
3. Pre­fab­rykac­ja. Cię­cie, wierce­nie, składanie i spawanie według zatwierd­zonych tech­nologii, z kon­trolą wymi­arową na stanowisku.
4. Bada­nia i odbiór w zakładzie. Kon­tro­la wiz­ual­na, bada­nia nieniszczące w wyma­ganym zakre­sie, pomi­ar geometrii, prób­ny mon­taż ele­men­tów wyma­ga­ją­cych dopa­sowa­nia.
5. Zabez­piecze­nie antyko­rozyjne. Cynkowanie ogniowe lub sys­tem malars­ki, pomi­ar gruboś­ci powło­ki, pro­tokoły.
6. Trans­port i mon­taż. Dobór gabary­tów do możli­woś­ci trans­portu, scalanie na budowie, kon­tro­la połączeń śrubowych i obsłu­ga geo­dezyj­na. Zakres usłu­gi opisu­je strona mon­tażu kon­strukcji stalowych.

Dwa warianty współpracy

Pier­wszy to dostawa kon­strukcji: wyko­nanie ele­men­tów, zabez­piecze­nie antyko­rozyjne i dostar­cze­nie ich na plac budowy razem z doku­men­tacją odbiorową, przy mon­tażu prowad­zonym przez wykon­aw­cę robót dro­gowych. Dru­gi to wyko­nanie z mon­tażem włas­ny­mi ekipa­mi, gdy zamaw­ia­ją­cy woli mieć jed­nego odpowiedzial­nego za ele­ment od rysunku warsz­ta­towego do odbioru na obiek­cie. Zakres pro­dukcji i wykon­aw­st­wa opisu­je szerzej strona pro­du­cen­ta kon­strukcji stalowych.

Najczęstsze pytania o konstrukcje stalowe dla dróg

Kto ustala klasę wykonania konstrukcji dla obiektu drogowego

Klasę wyko­na­nia określa pro­jek­tant i zapisu­je ją w doku­men­tacji pro­jek­towej lub w specy­fikacji tech­nicznej. Wykon­aw­ca nie może jej obniżyć, nato­mi­ast przed wyceną warto ją potwierdz­ić, bo różni­ca między EXC2 a EXC3 przekła­da się na zakres badań nieniszczą­cych, poziom jakoś­ci spoin i obję­tość doku­men­tacji odbiorowej.

Czy elementy drogowe zawsze trzeba cynkować ogniowo

Nie zawsze, ale w pasie dro­gowym cynkowanie jest rozwiązaniem najczęst­szym, ponieważ kat­e­go­ria korozyjnoś­ci otoczenia jest wyso­ka przez sole odladza­jące. Alter­naty­wą pozosta­je sys­tem malars­ki dobrany do kat­e­gorii C4 lub C5, a przy najdłuższych wyma­ganych okre­sach trwałoś­ci sto­su­je się powłokę duplex.

Jaka jest różnica między bramownicą a konstrukcją wsporczą znaku

Bramown­i­ca opiera się na dwóch pod­po­rach po obu stronach jezd­ni i przenosi tar­cze znaków nad całą jej sze­rokoś­cią. Kon­strukc­ja wsporcza w postaci wysięg­ni­ka lub półbramown­i­cy ma jed­ną pod­porę, a tar­cze pod­wiesza się na wsporniku się­ga­ją­cym nad pas ruchu. Wybór zależy od licz­by tar­cz, sze­rokoś­ci przekro­ju i miejs­ca dostęp­nego poza jezd­nią.

Czy zakład wykonuje główne dźwigary mostowe

Zakres zależy od klasy wyko­na­nia zapisanej w pro­jek­cie. Cer­ty­fikowany zakres obe­j­mu­je klasę EXC2, czyli wyposaże­nie dro­gi i obiek­tu, kon­strukc­je wsporcze, obu­dowy prze­pustów, balustrady oraz kon­strukc­je pomoc­nicze i mon­tażowe. Ele­men­ty zapro­jek­towane w klasie EXC3 wyma­ga­ją wcześniejszego uzgod­nienia zakre­su.

Co powinno znaleźć się w zapytaniu ofertowym

Najszy­b­ciej wyce­nia się zapy­tanie, w którym są: rysun­ki lub przy­na­jm­niej schemat z wymi­ara­mi, klasa wyko­na­nia, gatun­ki stali, wyma­gana kat­e­go­ria korozyjnoś­ci i sposób zabez­pieczenia, przewidy­wany ter­min oraz infor­ma­c­ja, czy zamówie­nie obe­j­mu­je sam wyrób, czy również mon­taż. Pozostałe pyta­nia zbiera dzi­ał FAQ o kon­strukc­jach stalowych.